پزشکیسلامت باش

سرطان دهان چه علائمی دارد و چطور میتوان از آن پیشگیری کرد

سرطان دهان می‌تواند هرجایی در دهان، یا سطح زبان، لب‌ها، درون گونه، در لثه‌ها، در سقف و کف دهان،  لوزه‌ها و در غدد بزاقی رخ دهد. این نوعی از سرطان سر و گردن است و اغلب مشابه با سرطان‌های سر و گردن درمان می‌شود. سرطان دهان اغلب بعد از سن چهل‌سالگی رخ می‌دهد و خطر آن در زنان نسبت به مردان دو برابر است.

نشانه‌های سرطان دهان

در سال‌های اولیه، اغلب هیچ نشانه و علامتی وجود ندارد، اما افراد سیگاری و کسانی‌که زیاد مشروب می‌خورند، می‌بایست به‌طور منظم نزد دندان‌پزشک بروند تا آن‌ها بتوانند نشانه‌های اولیه را شناسایی کنند.

نشانه‌های این سرطان به شرح زیر است:

  • پینه‌هایی روی پوشش دهان یا زبان، معمولاً به رنگ قرمز، یا قرمز و سفید.
  • زخم‌های دهان یا جراحاتی که التیام بخشیده نمی‌شوند.
  • آماسی که به مدت سه هفته باقی می‌ماند.
  • قلنبه‌شدگی یا ضخیم شدن پوست یا پوشش دهان.
  • درد حین قورت دادن.
  • افتادن دندان بدون دلیل مشخص.
  • دندان‌های مصنوعی به‌خوبی جا نیفتاده.
  • درد چانه یا سفت‌شدگی
  • گلودرد
  • احساس اینکه انگار چیزی در دهان گیر کرده است.
  • زبان دردناک
  • صدای گرفته
  • درد در گردن یا نزدیک گوش که از بین نمی‌رود.
داشتن هر یک از دلایل فوق به این معنا نیست که فرد، سرطان دهان دارد، اما ارزش بررسی با یک پزشک را دارد.

درمان

درمان به موقعیت و سطح سرطان، سلامت عمومی بیمار و اولویت‌های شخصی‌اش بستگی دارد. ترکیبی از درمان‌هایی که ممکن است ضروری به نظر برسند.

۱٫ جراحی

جراحی برداشتن و خارج کردن تومور و اطراف بافت سالم آن را دربرمی‌گیرد. یک تومور کوچک نیازمند جراحی سرپایی است، اما برای تومورهای بزرگ‌تر، جراحی ممکن است دربرگیرنده حذف برخی قسمت‌های زبان یا استخوان فک باشد. درصورتی‌که سرطان به سمت غدد لنفاوی در گردن گسترش پیدا کند، غدد لنفاوی سرطانی و بافت مرتبط با آن در گردن می‌بایست با جراحی از بین بروند. درصورتی‌که جراحی به طرز حائز اهمیتی ظاهر چهره یا توانایی بیمار برای صحبت کردن، خوردن یا هر دو را تغییر دهد، جراحی بازسازنده ممکن است ضروری به نظر برسد. این مسئله دربرگیرنده استفاده از پیوندهای چهره، ماهیچه یا استخوان از بخش‌های مختلف بدن است. ایمپلنت‌های دندانی ممکن است موردنیاز باشند.

۲٫ پرتودرمانی

سرطان‌های دهان نسبت به پرتودرمانی حساس‌اند که از پرتوهایی با اشعه‌های ایکس با انرژی بالا یا مواد تابشی برای آسیب‌رسانی به DNA موجود در سلول‌های تومور، توانایی‌شان برای تولیدمجدد را از بین می‌برد. پرتودرمانی بیرونی از بیرون پرتو می‌تاباند، درحالی‌که در براکی‌تراپی، دانه‌های رادیواکتیو و سیم‌ها می‌توانند در نزدیکی سرطان درون بدن قرار گیرند. براکی‌تراپی اغلب جهت درمان بیمارانی با مراحل اولیه سرطان زبان به کار گرفته می‌شود.

سیم‌ها یا سوزن‌های رادیواکتیو مستقیماً در تومور گیر می‌کنند و دوز تابشی در تومور را آزاد می‌کند. بیمار معمولاً تحت بیهوشی عمومی قرار دارد. یک دوره به‌طورمعمول ۱ الی ۸ روز به طول می‌انجامد. شخصی با مراحل اولیه سرطان دهان ممکن است فقط به پرتودرمانی نیاز داشته باشد، اما می‌تواند با جراحی، شیمی‌درمانی یا هر دو به کار گرفته شده تا جلوی بازگشت سرطان را بگیرد. پرتودرمانی ممکن است درصورتی‌که بیمار در مراحل اولیه سرطان دهان، باشد، آن را از بین ببرد.

تأثیرات معکوس پرتودرمانی در دهان موارد زیر را شامل می‌شود:

  • پوسیدگی دندان
  • جراحات دهان
  • لثه‌های خون‌ریزی‌کننده
  • سفت‌شدگی فک
  • کوفتگی
  • واکنش‌های پوستی همراه با سوختگی

۳٫ شیمی‌درمانی

سرطان گسترده ممکن است با شیمی‌درمانی همراه با پرتودرمانی انجام شود، به‌ویژه زمانی که شانس بسیار بالایی از بازگشت سرطان وجود داشته باشد. شیمی‌درمانی دربرگیرنده استفاده از درمان‌های قدرتمندی است که به DNA سلول‌های سرطانی آسیب می‌رساند و توانایی‌شان برای تولیدمجدد را تضعیف می‌کند. درمان‌های شیمی‌درمانی می‌توانند گاهی‌اوقات به بافت سالم آسیب برسانند.

عوارض زیر ممکن است رخ دهند:

  • کوفتگی
  • پرخوری
  • حالت تهوع
  • ریزش مو
  • سیستم ایمنی ضعیف، خطر عفونت را افزایش می‌دهد.

این تأثیرات معمولاً بعد از پایان درمان از بین می‌روند.

۴٫ دارودرمانی هدفمند

دارودرمانی هدفمند از روش‌های دارویی شناخته‌شده‌ای مانند آنتی‌بادی‌های مونوکلونال جهت تغییر جنبه‌های سلول‌های سرطانی و رشدشان کمک می‌کند. ستوکسی‌مب، یا اربیتاکس برای برخی سرطان‌های سر و گردن مورد استفاده قرار می‌گیرد. داروهای هدفمند ممکن است با پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی همراه باشند.

تأثیرات خفیف زیر احتمال رخ دادنشان وجود دارد:

  • حالت تهوع
  • اسهال
  • تنفس
  • عفونت چشم‌ها یا آماس ملتحمه
حدود سه درصد از بیماران نسبت به ستوکسی‌مب واکنش آلرژیک دارند.

مراحل

سرطان‌ها اغلب مراحل زیر را با خود به همراه دارند:

  • مرحله اول: تومور یک اینچی بوده و هنوز به نزدیکی غدد لنفاوی نرسیده است.
  • مرحله دوم: تومور اندازه یک یا دو اینچی داشته و هنوز به نزدیکی غدد لنفاوی نرسیده است.
  • مرحله سوم: یا تومور دو اینچی است و گسترش پیدا نکرده یا به نزدیکی غده لنفاوی در یک سمت از گردن رسیده است و غده لنفاوی بیشتر از یک اینچ نیست.
  • مرحله چهارم: سرطان بر بافت‌های اطراف دهان، لب‌ها و احتمالاً غدد لنفاوی تأثیر می‌گذارد؛ یا هنوز به باقی بدن نرسیده است.

دلایل

سرطان زمانی رخ می‌دهد که یک جهش ژنتیکی به سلول‌ها دستور می‌دهد تا بدون کنترل رشد کنند. سرطان دهان درصورتی‌که درمان نشود، ازیک‌طرف دهان شروع‌شده و سپس به دیگر بخش‌های دهان، سر و گردن و باقی بدن می‌رود. سرطان‌های دهان معمولاً در سلول‌های فلس‌دار که خط لب‌ها و درون دهان هستند، آغاز می‌شوند.

عوامل خطرناک

تنباکو و الکل از عوامل خطرناک بسیار مهمی برای سرطان دهان هستند. افراد سیگاری سه برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری احتمال دارد که به این قضیه مبتلا شوند و افرادی که از سیگار و الکل با هم استفاده می‌کنند، ۳۰ برابر نسبت به افرادی که از این موارد استفاده نمی‌کنند، احتمال ابتلا به سرطان دهان درشان وجود دارد.

دیگر عوامل خطرناک موارد زیر را شامل می‌شود:

  • قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراءبنفش روی لب‌ها، از جانب خورشید، لامپ‌های آفتابی یا اتاقک‌های سولاریم.
  • رژیم غذایی مملو از گوشت قرمز، گوشت فرآورده‌ای و غذاهای سرخ‌شده
  • بیماری ریفلاکس اسید معده (GERD)، شرایط گوارشی که در آن اسید از معده به سمت گلو بازگشت می‌کند.
  • عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
  • پرتودرمانی پیشین در سر، گردن یا هر دو.
  • در معرض داروهای شیمیایی معینی قرار گرفتن، علی‌الخصوص پنبه نسوز، سولفوریک اسید و فرمالدئید

تشخیص

درصورتی‌که پس از بررسی‌های پزشک با دیدن نشانه‌های اولیه، سرطان دهان شناسایی شد، وظیفه بعدی تعیین مرحله سرطان است.

این آزمون‌ها موارد زیر را شامل می‌شود:

  • آندوسکوپی که در آن محدوده روشنایی وارد گلوی بیمار شده تا ببیند که سرطان تا چه حد گسترش پیدا کرده است.
  • آزمون‌های تصویری، مانند اشعه ایکس، سی‌تی‌اسکن‌ها و اِم آر آی برای شناسایی راهکارهای درمانی انجام می‌شود.

چشم‌انداز

شخصی که در مرحله اول از سرطان دهان تشخیص داده شود، شانس ۸۳ درصد زنده ماندن برای بیشتر از  ۵ سال بعدی از زندگی خود را دارد. حدود ۳۱ درصد از موارد در این مرحله تشخیص داده می‌شوند. برای افرادی که سرطان به سمت بخش‌های دیگر بدنشان گسترش پیدا کرده، شانس زنده ماندن برای بیش از ۵ سال بعدی، ۳۸ درصد است.

عوارض

سرطان دهان می‌توانند پیچیده باشد و بر چشم‌انداز شرایط موجود تأثیر بگذارد. دشخواری یا بلعیدن دشوار، عارضه اصلی سرطان دهان است. بلعیدن یک روند خودکار معمولی است، اما جراحی یا پرتودرمانی ممکن است بر عملکرد زبان، دهان یا گلو تأثیر بگذارند. دشخواری می‌تواند به سوءتغذیه و پایین رفتن غذا به شیوه‌ای اشتباه بینجامد که به خفگی، عفونت‌های ریه یا پنومونی آسپیراسیون منجر می‌شود. درصورتی‌که آزمون‌ها نشان دهند که مواد غذایی وارد ریه‌های بیماران می‌شوند، یک لوله تغذیه ممکن است مستقیماً به شکم متصل شود تا اینکه بیمار یاد بگیرد، بلعیدنش را بهبود ببخشد. اگر مشکلات ادامه داشته باشد، فرد ممکن است نیاز باشد تا رژیم غذایی خاصی را دنبال کند. مشکلات گفتاری رایج هستند، اما یک گفتاردرمان می‌تواند تمرین‌هایی را بدهد که منجر به توسعه حرکات آوایی می‌شود. افسردگی، کج‌خلقی، درماندگی، و ناراحتی ممکن است رخ دهد. پیوستن به یک گروه پشتیبان یا تالار گفتگوی آنلاین ممکن است مفید باشد و فرصتی را برای دیدن افراد با تجربیات مشابه فراهم آورد.

پیشگیری

تعدادی از تغییرات در سبک زندگی می‌توانند خطر سرطان دهان را کاهش دهند. این‌ها موارد زیر را شامل می‌شوند:

  • ترک یا عدم استفاده از تنباکو
  • میانه‌روی در مصرف الکل یا کنار گذاشتن آن
  • پرهیز از بیش‌ازحد در معرض حرارت خورشید قرار گرفتن و استفاده از کرم ضد آفتاب روی لب‌ها
  • پرهیز از خوردن غذاهای ناسالم، چربی‌های زیاد و گوشت‌های فراوری‌شده.

شواهد بیان می‌کند که شانس توسعه سرطان در تمامی انواع آن در بین افرادی که منظم ورزش می‌کنند و یک رژیم غذایی سالم دارند همراه با میوه، سبزیجات، روغن ماهی، روغن زیتون، غلات و حبوبات و پروتئین‌های حیوانی گوشتی و گیاهی خیلی کمتر است.

مطالب مرتبط
منبع
medicalnewstoday
برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

بستن
بستن